از احياء ، ملكيت وى بر زمين مستقر نخواهد شد و [ از اين روى ] چنانچه احياء را آغاز كند با كامل كردن آن ، مالك زمين خواهد بود ، اما چنانچه از احياء خوددارى ورزد همچنان اولويت استحقاق خواهد داشت ، هرچند مالك نشده باشد . سپس بايد در وضعيت و چگونگى خوددارى وى نگريست : اگر اين خوددارى به واسطهء عذرى آشكار باشد در اين‌باره به وى اعتراض نخواهد شد و همچنان استيلاى وى بر زمين ثابت خواهد ماند تا زمانى كه اين عذر از ميان برود . ولى اگر شخص در اين خوددارى هيچ عذرى نداشته باشد ، ابو حنيفه گفته است : پيش از سپرى شدن سه سال در اين خصوص كسى با او معارضه نمىكند و اگر وى در اين مدت زمين را احيا كند مالك آن خواهد بود و در غير اين صورت حكم اقطاع زمين به وى پس از اين مدت ابطال خواهد شد ؛ بدان استناد كه عمر رضى اللّه عنه مهلت اقطاع را سه سال قرار داده است . اما از ديدگاه شافعى مهلت دادن به شخص لازم نيست ، بلكه توانايى او بر احياء ملاك عمل خواهد بود ؛ يعنى اگر بر او زمانى بگذرد كه عادتا در اين زمان مىتواند زمين را احيا كند و در عين حال زمين را احيا نكرده باشد به او گفته مىشود : يا زمين را احيا مىكنى تا همچنان در دست تو بماند ، يا از آن دست برمىدارى تا به وضع پيشين خود قبل از اقطاع برگردد . اين هم كه عمر رضى اللّه عنه چنان مهلتى داده است ، خود داورىاى در يك رخداد خاص بوده و ممكن است به واسطهء علتى كه چنين اقتضايى داشته يا به واسطهء استحسانى كه عمر در آن كار مىديده صورت پذيرفته است . اگر كسى بر چنين زمين بايرى كه اقطاع شده دست تسلط نهد و آن را احيا كند ، عالمان دربارهء حكم آن اختلاف ورزيده و به سه نظر گراييده‌اند : أ - ديدگاه شافعى آن است كه احياكننده سزاوارتر است به اين زمين تا كسىكه پيشتر زمين به او اقطاع شده است . ب - ابو حنيفه گفته است : اگر كسىكه زمين را در اختيار گرفته پيش از گذشت سه سال از زمان اقطاع به فرد نخست آن را احيا كند ، زمين ملك همان كسى خواهد بود كه به وى اقطاع شده است . اما اگر آن را پس از سه سال احيا كند مالك احياكننده خواهد بود . ج - مالك گفته است : اگر احياكننده زمين را با آگاهى از اين‌كه پيشتر به كسى ديگر اقطاع شده است احيا كند زمين ملك همان كسى خواهد بود كه به او اقطاع شده است . اما اگر آن را بدون آگاهى از اقطاع پيشين احيا كند كسىكه به وى اقطاع شده حق خواهد داشت زمين را خود در اختيار گيرد و هزينه‌هاى آباد كردن زمين را به محيى بدهد يا زمين را به احياكننده